آموزش نقاشی سیاه قلم

امروزه تکنیکهای متفاوتی از طراحی و آموزش سیاه قلم و کار با قلم مو و ذغال رواج دارد که به حاصل همه آنها نقاشی سیاه قلم گفته میشود. از اینکه این واژه دقیقا از کی و کجا و چگونه رایج شده است اطلاعات دقیقی در دست نیست. با گشتی در گذشته ها و مرور خاطرات شاگردان کمال الملک به واژه ذغال مِل برمیخوریم که این واژه به قسمی از طراحی گفته میشد که با قلم مو بروی بوم و با ترکیب پودر ذغال و مل انجام میگرفت. شاید بتوان گفت که واژه سیاه قلم از آن دوره باب شده است. اما امروزه، عمده آثار خلق شده در این روش، در غالب هایپر رئال انجام میشود که قرابت و نزدیکی آن به نقاشیهای عکسگونه و از نوع سیاه و سفید، مد نظر میباشد. در سیاه قلم های هایپر رئال امروزی، جزئیات و ریزه کاری های فراوان اثر، میبایست مانند یک نقاشی هایپر رئالیستی به تصویر کشیده شوند. این آثار غالبا با پودر ذغال و قلم مو خلق میشوند.


فیلم از هنرجویان در کلاسهای آموزشگاه و در حال انجام نقاشی های سیاه قلم:



فیلم نقاشی سیاه قلم


در کنار تکنیک ذغال ، سیاه قلم به برخی از کارهای با مداد که در آنها نیز پرداختن به ریزه کاریها و جزئیات مد نظر میباشد، گفته میشود. میتوانید نمونه برخی آثار سیاه قلم مدادی ایکاروس را در بخش طراحی با مداد مشاهده نمایید.

در این متد، موضوعات مختلفی برای طراحی انتخاب میگردند. مانند طراحی از کل چهره و یا اجزای آن مانند لب و بینی و چشم و غیره. برای نمونه میتوانید بخش آموزش طراحی سیاه قلم چشم با مداد را بخوانید.


سیاوش مهویس در حال انجام سیاه قلم با مداد

سیاوش مهویس در حال انجام سیاه قلم با مداد


امروزه طراحی با پودر ذغال بروی انواع مقواهای مختلفی که در بازار وجود دارد انجام میشود و تکنیکها و متریالهای متفاوتی برای آن وجود دارد. از طرفی رواج گرایشات هایپررئالیستی و نمایش فراواقعگرایانه جزئیات در هنر امروز، انواع نقاشی سیاه قلم را به سمت پرداختهای ظریف و ریزه کاریهای فراوان سوق داده است. به همین سبب اغلب این آثار، بخاطر محدودیتهای موجود در ابزارهای پر کاربرد در سیاه قلم ، معمولا در ابعاد بزرگ اجرا میشوند تا طراح نقص وسیله در اجرای جزئیات ریز را با بزرگتر نمودن ابعاد کار جبران نماید. انجام سیاه قلم به شیوه های امروزی در ابعاد A3 که سایز نسبتا کوچکی برای سیاه قلم محسوب میگردد دشوارتر از سایز A2 مینماید. نمونه زیر کاریست که در ابعاد کوچکتر و در آموزشگاه ، توسط هنرجویان انجام شده است.


آموزش سیاه قلم

طراحی سیاه قلم چهره با پودر ذغال


اما ما در آموزشگاه نقاشی ایکاروس علاوه بر اجرای طراحی چهره با پودر ذغال در ابعاد بزرگتر، آموزش طراحی سیاه قلم در سایز A3 را نیز ارائه میکنیم. برای انجام سیاه قلم هم در سایز بزرگ و هم در این سایز، وسایلی که ما استفاده میکنیم و متفاوت با متریالهای رایج در مراکز دیگر میباشد عبارتند از:

وسایل و ابزار لازم برای سیاه قلم:


۱ - مقوای مخصوصی که منحصرا ما در آموزشگاه بصورت برش خورده در اندازه A3 استفاده میکنیم. (توضیح اینکه مقوای مورد استفاده ما، از نوع فابریانو ۲۲۰ که در اغلب کلاسهای آموزشی استفاده میشود، نمیباشد. از این مقوا منحصرا در آموزشگاه ایکاروس استفاده میگردد.)
۲ - قلم موهای چینی ماریس سری ۵۷۹
۳ - قلم موی نرم خرم شماره های ۶ و ۱۰
۴ - قلم موی دسته سبز پارس آرت سری ۲۱۲۵ شماره ۴
۵ - قلم موی دسته قهوه ای پارس آرت سری ۱۱۱۱ شماره ۲
۶ - مداد چرب سیاه
۷ - مدادهای لوموگراف استدلر شماره های 4B، 6B، 8B
۸ - مداد اکسترا سافت کریتا کالر
۹ - مداد کنته فابرکاستل نوع soft
۱۰ - محو کن کوچک کریتا کالر
۱۱ - پاک کن مدادی سر فرچه دار
۱۲ - پودر کنته کریتا کالر
۱۳ - پودر کنته چرب
۱۴ - پاک کن مونو زیرو
۱۵ - در صورت نیاز پاک کن برقی
۱۶ - تراش فلزی


گام به گام با تکنیک سیاه قلم ایکاروس


۱ - مقوا و ساپورت مورد استفاده

در اغلب مراکز آموزشی ، برای سیاه قلم ، مقواهایی مانند اشتنباخ و یا فابریانو 220 را معرفی و توصیه مینمایند. اما در نقاشی سیاه قلم بروش ایکاروس ، ما هیچکدام از این ساپورتها را نه توصیه میکنیم و نه بروی آنها کار انجام میدهیم. همچنین نوع دیگری از مقوا برای سیاه قلم استفاده میشود که در بعضی مراکز فروش با نام مقوای کالر عرضه میگردد. از بین سه ساپورت ذکر شده، اشتنباخ بی کیفیت ترین و نا مناسبترین زمینه برای کار سیاه قلم میباشد. دو مقوای دیگر یعنی فابریانو و کالر زمینه های مناسبتر و بهتری برای کار میباشند. که البته همانطور که گفته شد ما در ایکاروس از نوعی مقوای دیگر استفاده مینماییم که ممکن است در نگاه اول، کار کردن بروی آن سخت و دشوار بنماید. اما پس از آشنایی با چم و خمهای تکنیکی کار با این مقوا، در مییابیم که بسیار مناسبتر از سه ساپورت مورد اشاره میباشد. متاسفانه این ساپورت در دسترس همگان نیست و آموزشگاه این مقوا را از مراکزی خاص و با کمی دشواری تهیه مینماید. شیوه کار کردن روی این ساپورت بسیار متفاوت با شیوه های رایج در مراکز دیگر آموزش نقاشی سیاه قلم میباشد. این مقوا را در این گفتار آموزشی مقوای ایکاروس مینامیم.


نقاشی سیاه قلم اثری از هنر جویان آموزشگاه ایکاروس

نقاشی سیاه قلم اثری از هنر جویان آموزشگاه ایکاروس


باید توجه داشت که مقوای سیاه قلم ایکاروس مقوایی بسیار لطیف و حساس و آسیب پذیر میباشد و میبایست نهایت دقت و توجه را برای تمیز ماندن آن تا مراحل انتهایی طراحی ، مبذول داشت. در جهت حفظ تمیزی و کیفیت ساپورت مورد استفاده نکات مهم زیر را حتما میبایست رعایت کنید.
بهیج عنوان از پاک کن خمیری که برای ساپورتهای دیگر استفاده میشود، برای مقوای سیاه قلم ایکاروس استفاده ننمایید. این پاک کن بشدت به سطح لطیف و حساس مقوای ایکاروس لطمه میزند.
بجای آن همیشه، از پاک کن مدادی سر فرچه دار استفاده کنید. استفاده از دو برند دِروِنت Dervent و فابرکاستل Faber Castell، بطور همزمان توصیه میگردد. فراموش نشود که بهیچ عنوان نباید ابتدای به ساکن بروی این زمینه از پاک کن معمولی (و یا خمیری که ذکر شد) استفاده نمود. پس از اینکه در قسمتهایی از پاک کن سر فرچه دار استفاده نمودید، آنگاه میتوان بروی این قسمتها، از پاک کن مونو زیرو MonoZero استفاده کرد.


۲ - پودر ذغال مورد استفاده در نقاشی سیاه قلم

برای حصول نتیجه بهتر لازم است از پودر ذغال ، در دو نوع تیره و روشن استفاده نمود. در اغلب مراکز آموزشی از پودرهای تیره به همراه قلم موهای ماکو، و بروی زمینه فابریانو 220 و یا مقوای کالر و در کنار نرم کننده هایی مانند پودر کف دریا استفاده میشود. ما در ایکاروس از پودر تیره در کنار پودر روشن تر، بطور همزمان استفاده میکنیم. در روش ما هیچ نیازی به استفاده از کف دریا نیست. کف دریا نه تنها عمل سودمند و مفیدی انجام نمیدهد، بلکه به نتیجه کار ما آسیب نیز وارد مینماید.
نکته مهم: به هیچ عنوان از پودر تیره، ابتدا به ساکن بروی ساپورت استفاده ننمایید. لازم است که قبلا سطح مقوا، با قشر نازکی از پودر روشن تر، پوشیده شده باشد تا در روند کار دچار مشکلاتی از قبیل لک شدن و تیره و زمخت شدن سایه روشنها، نشویم.


یک نمونه از طراحی های سیاه قلم هنر آموزان ایکاروس

یک نمونه از طراحی های سیاه قلم هنر آموزان ایکاروس


۳ - قلم مو های مورد استفاده

از قلم موهای مورد استفاده در سیاه قلم بروش ایکاروس در لیست موجود در این متن، نام برده شد . قلم مو های زبر چینی ماریس برای گذاشتن تُنها و نرم و محو کردن آنهاست. قلم موهای نرم خُرَم برای این منظور استفاده میشود تا خطوط طرح را که از قبل و به آرامی و با یک مداد کمرنگ مانند مداد F کشیده ایم کمی تاکید و پررنگتر نماییم تا طرح اولیه حین انجام کار پاک نشود.
نکته مهم: هنگام ثبت طرح اولیه میبایست مداد را با کمترین فشار ممکن روی مقوا حرکت داد. چون همانطور که گفته شد این مقوا بسیار ظریف و آسیب پذیر میباشد. به همین دلیل ممکن است هنگام کشیدن طرح ، جای نوک مداد بصورت شیار بروی مقوا باقی بماند و در نهایت پس از اتمام کار، این قسمتهای شیار دار بصورت فرورفتگیهای سفید، خود را نشان داده و به زیبایی نهایی نقاشی شما آسیب برساند.


یک نقاشی سیاه قلم چهره در ایکاروس

یک نقاشی سیاه قلم چهره در ایکاروس


۴ - روش کار

همانطور که اشاره شد، از دو پودر تیره و روشن ذغال ، برای کار استفاده میکنیم. و همیشه باید اول پودر روشن تر را بروی زمینه استفاده نمود و پس از آن برای تیرگیهای بیشتر، سراغ پودر تیره تر میرویم. پس از اینکه کار با پودر ذغال کریتاکالر کمی پیش رفت و نیاز به تیرگی بیشتر احساس شد میتوان از پودر کنته چرب که بسیار تیره تر از پودر کریتاکالر میباشد استفاده نمود. بهتر است قلم موهای زبر چینی را به دو دسته تقسیم نموده و یک دسته را فقط مختص پودر تیره تر نگاه داشت. چرا که قلم مو هایی که به پودر تیره آلوده میشوند در صورت استفاده در ناحیه های کمرنگ، لک و تیرگی ایجاد مینمایند.


نقاشی با پودر ذغال و قلم مو

نقاشی با پودر ذغال و قلم مو


در ناحیه های کوچک که نیاز به عمق تیرگی بیشتر داریم قلم موی دسته قهوه ای پارس آرت سری ۱۱۱۱ همراه با پودر تیره کاربرد دارد. قلم موهای دسته سبز پارس آرت سری ۲۱۲۵ نیز همراه با پودر تیره برای گذاشتن خطوط ظریف و در عین حال تیره استفاده میشود. از مداد کنته چرب برای تیرگیهای خیلی عمیق که در لبه ها و کناره های فرمها وجود داشته و نیاز به ظرافت و تاکید بیشتری دارند (مثل تیرگی داخل تخم چشمها) استفاده میگردد. مدادهای اکسترا سافت کریتاکالر و 4B و6B و8B استدلر هم به ترتیبی که ذکر شدند دارای تیرگی بیشتر میشوند. یعنی اکستراسافت از همه کمرنگتر و 8B استدلر از بقیه پررنگتر میباشند. این مدادها با تراش، بسیار نوک تیز میشوند و برای مژه ها و بعضی قسمتها در موها کاربرد دارند. بخاطر داشته باشید که ما در سیاه قلم بیشتر کار را با قلم موها و پودر انجام میدهیم و از مداد بطور مستقیم و بروی مقوا کمتر استفاده میشود.


یکی از آثار هنر جویان آموزشگاه ایکاروس

یکی از آثار هنر جویان آموزشگاه ایکاروس


پاکن سرفرچه دار برای برداشتن highlight ها مورد استفاده است. کاربرد مداد کنته soft فابرکاستل هم به این ترتیب است که ابتدا نوک مداد را بروی کاغذی میکشیم و سپس محو کن کوچک کریتاکالر را با مالیدن بروی اثر مداد کنته فابر، تبدیل به قلمی حساس مینماییم و بوسیله آن بعضی موهای روی صورت و یا بافتهای ریز پوست و یا مژه هایی که حالات محو دارند را ایجاد مینماییم.

از پاک کن برقی در صورت نیاز به روشناییهای خیلی شدیدتر استفاده میشود. نوک این پاک کنها ضخیم است و کار با آن در ابعاد A3 نیاز به مهارت و تسلط فراوان دارد.

جا دارد مجددا یادآور شویم که مداد ، ذغال ، مداد کنته ، آبمرکب ، قلم فلزی و ...، همه از وسایل طراحی محسوب میگردند و هنری که حاصل استفاده از آنهاست، هنر طراحی نام دارد. به تمام آثاری که در آنها، تُنهای تاریک روشن با کم و زیاد شدن قشر و ضخامت اثر ابزار بروی زمینه بدست میاید و سفیدی و یا رنگ زمینه در تُنهای مورد استفاده نقش ایفا کند، لفظ طراحی اتلاق میگردد.

سیاه قلم لفظی است که در ایران راج میباشد و برای این واژه معادلی در لاتین نمی یابید و بجای آن از DRAWING استفاده میگردد.

برای مثال آثار بالا که کارهای هنرجویان آموزشگاه ایکاروس میباشد و با ذغال و مداد کنته و محوکن و پاک کن و بروی مقوای سفید A3 انجام شده است، یک طراحی محسوب میگردد که در تعبیر امروزی آن لفظ سیاه قلم و یا نقاشی سیاه قلم اتلاق میگردد.

طراحی زیر اثر دیگری است که با مداد و توسط سیاوش مهویس مدیریت آموزشگاه کار شده است:


نقاشی سیاه قلم چهره

نقاشی سیاه قلم و یا طراحی چهره با مداد


لازم به ذکر است که در بسیاری از موارد، برای ورود به کار سیاه قلم ، طرح اولیه با مداد کمرنگ بروی زمینه ثبت میشود. سئوال خیلی از علاقمندان این هست که این طرح اولیه به چه صورت باید رسم شود؟ آیا طراح خود آن را میکشد و یا اینکه طرح را کپی مینماید؟ و این سئوالی است که در بسیاری از کانالها و شبکه ها و سایتها معمولا بدون جواب میماند.

اما ما در اینجا پاسخ این سئوال رایج را به صراحت بیان میکنیم. بله، بطور معمول این قبیل آثار، طرح اولیه شان بصورت کپی انجام میشود. اجرا کننده طراحی ، طرح را بوسایل مختلف مانند کاغذ گرافیت شده و یا میز نور و یا اوپک بروی زمینه منتقل مینماید.

اما یک تفاوت بزرگ در آموزش سیاه قلم در آموزشگاه نقاشی ایکاروس با رویه کپی کاری

ما معتقدیم که گرچه انجام این قبیل طراحی ها، بخاطر نیازشان به تمیزی و اجتناب از پاک کن کاری و اصلاح طرح اولیه، بهتر است که با روش کپی انجام شوند، اما در صورت برخورداری از یک توان قوی در طراحی قابل اجرا به صورت چشمی و بدون کپی کردن طرح اولیه نیز میباشند. اما تاکید میکنیم که میبایست از توان پایه ای قوی در طی دوره های قبلی آموزش طراحی و نقاشی که گذرانده اید، برخوردار شده باشید.
البته پرداختن به این بحث در این مقال نمی گنجد. اما ما به شما پیشنهاد میکنیم که مطلب آموزش طراحی چهره ما را که در همین خصوص ارائه شده است مطالعه بفرمایید.
همچنین ما مطلبی با عنوان «نقاشی سیاه قلم بدون کپی کردن و یا از رو انداختن طرح اولیه»، برای شما تهیه کرده ایم. در این مطلب مشاهده مینمایید که یکی از هنر آموزان آموزشگاه که مراحل طراحی را بصورت موفقیت آمیزی طی کرده است به اجرای یک طراحی چهره بدون کپی کردن طرح و به روش کل به جزء میپردازد. یک ویدئوی کوتاه شده یک دقیقه ای از این اجرا را میتوانید در همین صفحه مشاهده نمایید.


ویدئو اجرای سیاه قلم بدون کپی کردن طرح اولیه



فیلم یک دقیقه ای اجرای سیاه قلم


اما چنانچه مایلید مشاهده کاملتر و طولانی تری از این اجرا و توضیحات همراه آن را تجربه کنید، به مطلب آموزش نقاشی سیاه قلم بدون کپی کردن طرح اولیه رجوع نمایید.






دیـــدگـــاه

  فرانک فیضی

زمان: جمعه، ۱۳ اردیبهشت ۱۳۹۸ | ۱۶:۴۹:۳۷

سلام من قبلا کلاس آموزش سیاه قلم رفتم این مطلب شما را چند بار خواندم. نکات جدیدی برام داشت اما کمی گیج شدم. چون قبلا ما ابزارهای دیگه ای رو برای سیاه قلم یاد دادن. مثلا به ما گفتن روی مقوای اشتنباخ کار کنین. یا مثلا به جای قلمو از دستمال استفاده کنین. لطفا راهنماییم کنین که استفاده از چه ابزار و روشی توی نقاشی سیاه قلم درسته.

↩ پاسخ به پیام

  مدیر

زمان: جمعه، ۱۳ اردیبهشت ۱۳۹۸ | ۱۹:۵۱:۱۳

روشهای آموزش از یکدیگر متفاوت میباشند و بسته به تجربه و دانش و فراست آموزش دهنده، ابزار و متریالهای متفاوتی ممکن است به هنرجو پیشنهاد و ارائه شود. اما قدر مسلم اینکه ساپورتی که سیاه قلم بروی آن انجام میشود از اهمیت فراوانی برخوردار است. تا آنجا که ما میدانیم و تجربه کرده ایم، نامناسب ترین ساپورت مقوای اشتنباخ میباشد. ساپورتهای دیگر کیفیت نرمتر و مناسبتری از تنالیته را موجب میشوند. در مورد دستمال هم، تا کنون ما با چنین مورد و چنین توصیه ای مواجهه نداشته ایم و اولین بار است که این مطلب را از شما میشنویم. چون دستمال، پودر را از روی مقوا پاک کرده و بر میدارید. تکنیک و روش نقاشی سیاه قلم ایکاروس بگونه ای است که در متن بالا مطالعه نمودید.

↩ پاسخ به پیام

  مهین

زمان: شنبه، ۱۴ اردیبهشت ۱۳۹۸ | ۲۲:۳۴:۵۶

ممکنه در باره پاک کن برقی و اینکه چه مدل پاک کنی شما استفاده میکنید توضیح بدید ممنون

↩ پاسخ به پیام

  مدیر

زمان: یکشنبه، ۱۵ اردیبهشت ۱۳۹۸ | ۲۰:۳۸:۲۹

پاک کن برقی وسیله موثری در سیاه قلم محسوب میشود. این پاک کنها قدرت تمیز کنندگی و پاک کنندگی بیشتری نسبت به پاک کنهای معمولی دارند و ما هم در کلاسهای سیاه قلم، استفاده ازآنها را تجویز میکنیم. پر مصرفترین برندها، تکنیکال و میلان هستند که بسیار بکار می آیند. البته بسته به ابعاد کار سیاه قلم شما، استفاده از این ابزار با دشواریهایی میتواند همراه باشد. چون نوک این پاک کنها پهن و بزرگ میباشد، استفاده از آنها در نقاشی های سیاه قلم با ابعاد کوچک، نیاز به مهارت تکنیکی بالا دارد.

↩ پاسخ به پیام

  بهاره

زمان: دوشنبه، ۲۳ اردیبهشت ۱۳۹۸ | ۰۱:۴۰:۱۲

استاد سلام. ممنون از آموزشهاتون. سیاه قلم من مثل نقاشی بقیه بچه ها در نمیاد. دون دون میشه

↩ پاسخ به پیام

  مدیر

زمان: دوشنبه، ۲۳ اردیبهشت ۱۳۹۸ | ۱۲:۵۵:۴۳

مطالب آموزشی را مجددا مرور نمایید. احتمال خیلی زیاد، شما قلم موهای آغشته به پودر تیره را در شروع کار استفاده میکنید و برای اینکه در سیاه قلم به شیوه ایکاروس سایه ها و تنالیته های نرم و زیبا و لطیفی داشته باشید، لازم است که حتما ابتدا از پودر روشنتر بروی زمینه استفاده شود. ضمنا قلم مو شماره های یک و دو زبر هستند و ممکن است به کار شما آسیب برسانند.

↩ پاسخ به پیام

  مهدی قدیم ملالو

زمان: شنبه، ۴ آبان ۱۳۹۸ | ۱۰:۲۹:۲۰

سلام
سفارش کار هم قبول میکنید.
لطفا شماره تماس یا ادرس بفرمائید.

↩ پاسخ به پیام

  مدیر

زمان: شنبه، ۴ آبان ۱۳۹۸ | ۱۰:۳۹:۲۵

خیر، متاسفانه وقت برای انجام سفارش نداریم و فقط آموزش داده میشود.

↩ پاسخ به پیام


دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

ارسال نظرات




 


مؤکداً از مراجعه حضوری از ساعت ۱۶ به بعد خودداری نمایید          آموزشگاه هنرهای تجسمی ایکاروس سه شنبه ها تعطیل است