آموزش سیاه قلم

امروزه تکنیکهای متفاوتی از طراحی و آموزش سیاه قلم و یا نقاشی های سیاه و سفید و کار با قلم مو و ذغال رواج دارد که به حاصل همه آنها نقاشیهای سیاه قلم گفته میشود. از اینکه این واژه دقیقا از کی و کجا و چگونه رایج شده است اطلاعات دقیقی در دست نیست. با گشتی در گذشته ها و مرور خاطرات شاگردان کمال الملک به واژه "ذغال مِل" برمیخوریم که این واژه به قسمی از طراحی گفته میشد که با قلم مو بروی بوم و با ترکیب پودر ذغال و مل انجام میگرفت. شاید بتوان گفت که واژه سیاه قلم از آن دوره باب شده است.

در کنار تکنیک ذغال، واژه سیاه قلم به برخی از کارهای با مداد هم گفته میشود. میتوانید آثار سیاه قلم مدادی ما را در بخش طراحی با مداد مشاهده نمایید.
در این متد، موضوعات مختلفی برای طراحی انتخاب میگردند. مانند طراحی از کل چهره و یا اجزای آن مانند لب و بینی و چشم و غیره. برای نمونه میتوانید بخش آموزش طراحی سیاه قلم چشم با مداد را بخوانید.


فیلم از هنرجویان در کلاسهای آموزشگاه و در حال انجام نقاشی های سیاه قلم:


لازم به ذکر است که در بسیاری از موارد، برای ورود به کار سیاهقلم ، طرح اولیه با مداد کمرنگ بروی زمینه ثبت میشود. سئوال خیلی از علاقمندان این هست که این طرح اولیه به چه صورت باید رسم شود و این سئوالی است که در بسیاری از کانالها و شبکه ها و سایتها معمولا بدون جواب میماند.

اما ما در اینجا پاسخ این سئوال رایج را به صراحت بیان میکنیم. بله، بطور معمول این قبیل آثار، طرح اولیه شان بصورت کپی انجام میشود. اجرا کننده طراحی ، طرح را بوسایل مختلف مانند کاغذ گرافیت شده و یا میز نور و یا اوپک بروی زمینه منتقل مینماید.

اما یک تفاوت بزرگ در آموزش سیاه قلم در آموزشگاه نقاشی ایکاروس با رویه کپی کاری
ما معتقدیم که گرچه انجام این قبیل طراحی ها، بخاطر نیازشان به تمیزی و اجتناب از پاک کن کاری و اصلاح طرح اولیه، بهتر است که با روش کپی انجام شوند، اما در صورت برخورداری از یک توان قوی در طراحی قابل اجرا به صورت چشمی و بدون کپی کردن طرح اولیه نیز میباشد. اما تاکید میکنیم که میبایست از توان پایه ای قوی در طی دوره های قبلی آموزش طراحی که گذرانده اید، برخوردار شده باشید.
البته پرداختن به این بحث در این مقال نمی گنجد. اما ما به شما پیشنهاد میکنیم که مطلب آموزش طراحی چهره ما را که در همین خصوص ارائه شده است مطالعه بفرمایید.


سیاوش مهویس در حال انجام سیاه قلم با مداد

سیاوش مهویس در حال انجام سیاه قلم با مداد


و اما ادامه بحث. امروزه طراحی با پودر ذغال بروی انواع مقواهای مختلفی که در بازار وجود دارد انجام میشود و تکنیکها و متریالهای متفاوتی برای آن وجود دارد. از طرفی رواج گرایشات هایپررئالیستی و نمایش فراواقعگرایانه جزئیات در هنر امروز، انواع نقاشی سیاه قلم را به سمت پرداختهای ظریف و ریزه کاریهای فراوان سوق داده است. به همین سبب اغلب این آثار، بخاطر محدودیتهای موجود در ابزارهای مناسب سیاه قلم، معمولا در ابعاد بزرگ اجرا میشوند تا طراح نقص وسیله در اجرای جزئیات ریز را با بزرگتر نمودن ابعاد کار جبران نماید. انجام سیاه قلم به شیوه های امروزی در ابعاد A3 که سایز نسبتا کوچکی برای سیاه قلم محسوب میگردد دشوارتر از سایز A2 مینماید. نمونه زیر کاریست که در ابعاد کوچکتر و در آموزشگاه، توسط هنرجویان انجام شده است.


آموزش سیاه قلم

طراحی سیاه قلم چهره با پودر ذغال


اما ما در آموزشگاه نقاشی ایکاروس علاوه بر اجرای طراحی چهره با پودر ذغال در ابعاد بزرگتر، آموزش طراحی سیاه قلم در سایز A3 را نیز ارائه میکنیم. برای انجام سیاه قلم هم در سایز بزرگ و هم در این سایز، وسایلی که ما استفاده میکنیم و متفاوت با متریالهای رایج در مراکز دیگر میباشد عبارتند از:

وسایل و ابزار لازم برای سیاه قلم:


۱ - مقوای مخصوصی که منحصرا ما در آموزشگاه بصورت برش خورده در اندازه A3 استفاده میکنیم. (توضیح اینکه مقوای مورد استفاده ما، از نوع فابریانو ۲۲۰ که در اغلب کلاسهای آموزشی استفاده میشود، نمیباشد. از این مقوا منحصرا در آموزشگاه نقاشی ایکاروس استفاده میگردد.)
۲ - قلم موهای چینی ماریس سری ۵۷۹
۳ - قلم موی نرم خرم شماره های ۶ و ۱۰
۴ - قلم موی دسته سبز پارس آرت سری ۲۱۲۵ شماره ۴
۵ - قلم موی دسته قهوه ای پارس آرت سری ۱۱۱۱ شماره ۲
۶ - مداد چرب سیاه
۷ - مدادهای لوموگراف استدلر شماره های 4B، 6B، 8B
۸ - مداد اکسترا سافت کریتا کالر
۹ - مداد کنته فابرکاستل نوع soft
۱۰ - محو کن کوچک کریتا کالر
۱۱ - پاک کن مدادی سر فرچه دار
۱۲ - پودر کنته کریتا کالر
۱۳ - پودر کنته چرب
۱۴ - پاک کن مونو زیرو
۱۵ - در صورت نیاز پاک کن برقی
۱۶ - تراش فلزی


گام بگام با تکنیک سیاه قلم ایکاروس

باید توجه داشت که مقوای مورد استفاده ما، مقوایی بسیار لطیف و حساس و آسیب پذیر میباشد و میبایست نهایت دقت و توجه را برای تمیز نگهداری کار تا مراحل انتهایی طراحی، مبذول داشت. بهیچ عنوان ابتدای به ساکن بروی این زمینه پاک کن نزنید، بجز پاک کن مدادی سرفرچه دار. سپس میتوان روی قسمتهایی که قبلا پاک کن سرفرچه دار خورده اند، از پاک کن مونو زیرو استفاده کرد. همچنین بهتر است ابتدا از پودر ذغال کریتا کالر که کمرنگتر از پودرهای کنته چرب میباشد استفاده نمود. قلم مو های زبر چینی ماریس برای گذاشتن تُنها و نرم و محو کردن آنهاست. قلم موهای نرم خرم برای این منظور استفاده میشود تا خطوط طرح را که از قبل و به آرامی و با یک مداد کمرنگ مانند مداد F کشیده ایم کمی تاکید و پررنگتر نماییم تا طرح اولیه حین انجام کار پاک نشود. ضمنا هنگام ثبت طرح اولیه میبایست مداد را با کمترین فشار ممکن روی مقوا حرکت داد. چون همانطور که گفته شد این مقوا بسیار ظریف و آسیب پذیر میباشد.

پس از اینکه کار با پودر ذغال کریتاکالر کمی پیش رفت و نیاز به تیرگی بیشتر احساس شد میتوان از پودر کنته چرب که بسیار تیره تر از پودر کریتاکالر میباشد استفاده نمود. بهتر است قلم موهای زبر چینی را به دو دسته تقسیم نموده و یک دسته را فقط مختص پودر تیره تر نگاه داشت. چرا که قلم مو هایی که به پودر تیره آلوده میشوند در صورت استفاده در ناحیه های کمرنگ، لک و تیرگی ایجاد مینمایند.

در ناحیه های کوچک که نیاز به عمق تیرگی بیشتر داریم قلم موی دسته قهوه ای پارس آرت سری ۱۱۱۱ همراه با پودر تیره کاربرد دارد. قلم موهای دسته سبز پارس آرت سری ۲۱۲۵ نیز همراه با پودر تیره برای گذاشتن خطوط ظریف و در عین حال تیره استفاده میشود. از مداد کنته چرب برای تیرگیهای خیلی عمیق که در لبه ها و کناره های فرمها وجود داشته و نیاز به ظرافت و تاکید بیشتری دارند (مثل تیرگی داخل تخم چشمها) استفاده میگردد. مدادهای اکسترا سافت کریتاکالر و 4B و6B و8B استدلر هم به ترتیبی که ذکر شدند دارای تیرگی بیشتر میشوند. یعنی اکستراسافت از همه کمرنگتر و 8B استدلر از بقیه پررنگتر میباشند. این مدادها با تراش، بسیار نوک تیز میشوند و برای مژه ها و بعضی قسمتها در موها کاربرد دارند. بخاطر داشته باشید که ما در سیاه قلم بیشتر کار را با قلم موها و پودر انجام میدهیم و از مداد بطور مستقیم و بروی مقوا کمتر استفاده میشود.

پاکن سرفرچه دار برای برداشتن highlight ها مورد استفاده است. کابرد مداد کنته soft فابرکاستل هم به این ترتیب است که ابتدا نوک مداد را بروی کاغذی میکشیم و سپس محو کن کوچک کریتاکالر را با مالیدن بروی اثر مداد کنته فابر، تبدیل به قلمی حساس مینماییم و بوسیله آن بعضی موهای روی صورت و یا بافتهای ریز پوست و یا مژه هایی که حالات محو دارند را ایجاد مینماییم.

از پاک کن برقی در صورت نیاز به روشناییهای خیلی شدیدتر استفاده میشود. نوک این پاک کنها ضخیم است و کار با آن در ابعاد A3 نیاز به مهارت و تسلط فراوان دارد.

نمونه هایی از طراحیهای سیاه قلم هنرجویان آموزشگاه که به روش فوق الذکر کار شده اند:

  • آموزش سیاه قلم
  • آموزش طراحی سیاه قلم
  • آموزش سیاه قلم چهره
  • آموزش نقاشی سیاه قلم
  • طراحی سیاه قلم چهره

جا دارد مجددا یادآور شویم که مداد، ذغال، مداد کنته، آبمرکب، قلم فلزی و ...، همه از وسایل طراحی محسوب میگردند و هنری که حاصل استفاده از آنهاست، "هنر طراحی" نام دارد. به تمام آثاری که در آنها، تُنهای تاریک روشن با کم و زیاد شدن قشر و ضخامت اثر ابزار بروی زمینه بدست میاید و سفیدی و یا رنگ زمینه در تُنهای مورد استفاده نقش ایفا کند، لفظ طراحی اطلاق میشود.

برای مثال آثار بالا که کارهای هنرجویان آموزشگاه ایکاروس میباشد و با ذغال و مداد کنته و محوکن و پاک کن و بروی مقوای سفید A3 انجام شده است، یک طراحی محسوب میگردد که در تعبیر امروزی آن لفظ سیاه قلم و یا نقاشی سیاه قلم اتلاق میگردد.

طراحی زیر اثر دیگری است که با مداد و توسط سیاوش مهویس مدیریت آموزشگاه کار شده است:


سیاه قلم چهره

سیاه قلم طراحی چهره با مداد



آموزشگاه نقاشی ایکاروس مختص آموزش نقاشی به بزرگسالان میباشد و در زمینه آموزش نقاشی کودکان فعالیتی ندارد          مؤکداً از مراجعه حضوری به آموزشگاه از ساعت ۱۶ به بعد خودداری نمایید          آموزشگاه سه شنبه ها تعطیل است