کلیات طراحی و ابزار آن

نگارش: سیاوش مهویس


کلیاتی در باره طراحی و ابزار و وسایل رایج آن مانند مداد طراحی، ذغال ، پاستل ، قلم مو ، مرکب ، پاک کن ، کاغذ مناسب و راه های استفاده از آنها در طراحی را در این گفتار خواهید یافت.
طراحی ابزار و مواد عمده ای را در بر میگیرد که عبارتند از مداد، ذغال، مرکب و کاغذ. در عصر رنسانس مدادهای سربی و نقره بعنوان ابزار طراحی بکار رفت.
پر کاربردترین ابزار برای طراحی مداد میباشد. ما در باره مداد طراحی در همین گفتار توضیح خواهیم داد. البته نکات مهمی در طراحی با مداد به سبک های امروزی وجود دارد که برای آشنایی با این نکات پیشنهاد میشود مقاله نکات مهم طراحی با مداد را بخوانید.
همچنین امروزه طراحی با پودر های ذغال بوسیله قلم مو بسیار رایج گشته است. برای آشنایی بیشتر با این سبک میتوانید آموزش سیاه قلم را بخوانید.

امروزه از جوهرهای رنگی، آبرنگ و پاستل نیز برای طراحی استفاده میکنند. ابزاری که بعنوان زمینه طراحی بکار میروند معمولا عبارتند از کاغذ، مقوا و پارچه. کاغذ رایج ترین زمینه برای طراحی است. کیفیت کاغذ با استحکام آن، بافت سطح آن و رنگ آن مشخص میشود. "رنگ کاغذ در طراحی دارای اهمیت ویژه است. هرچه رنگ کاغذ روشن تر باشد، تیره روشنهای ظریفتری میتوان روی آن ساخت" در طراحی بطور عمده کاغذ سفید بکار میرود. اما روی کاغذ رنگین یا به اصطلاح تن دار هم کار میکنند. کیفیت کاغذ انتخابی برای کار، باید متناسب با ابزاری که با آن طراحی انجام میشود، باشد. برای مثال کاغذهای دارای سطح صاف مناسب کار با ذغال و پاستل نیستند و بیشتر برای طراحی با سر قلم و مرکب یا سر ماژیک و راپید مناسب اند. کاغذهای کلفت و زبر و دانه دار برای کار با ذغال و پاستل مناسب اند. در طراحی های طولانی و سنگین باید کاغذ محکم و با دوام بکار برده شود تا ضمن کار سطح آن خراب نشود.


طراحی

طراحی با مداد اثر سیاوش مهویس

موضوع متریال و انتخاب ابزار مناسب یکی از فاکتورهای بسیار مهم در پیشبرد و حصول نتیجه قابل قبول برای داشتن یک اثر هنری درخور و مناسب می باشد. چنانکه در دنیای امروز کارشناسی و شناخت متریالها و همینطور دادن پیشنهادهای مناسب برای انتخاب ابزار کارآمد به هنرمند، خود به تنهایی تبدیل به یک رشته تخصصی شده است. کما اینکه در مراکز آموزشی بزرگ و معتبر هنر جهان دوره های کوتاه مدت و در بعضی مواقع با برگزاری ورکشاپهای یک روزه و دعوت از فروشندگان و کارشناسان برندهای معروف ابزار هنری، به معرفی و آموزش استفاده از متریالهای گوناکون می پردازند. بنابراین شناخت کافی ابزارهای هنری یک رکن اساسی برای هنرمند می باشد. در این بین هنر قدیمی و غنی طراحی نیز از این قاعده مثتثنی نمی باشد. این رشته هنری کلاسیک به دلیل انعطاف و گستره بسیار وسیع آن در بر گیرنده حجم عظیمی از مترایالهای گوناگون جهت استفاده برای طراح می باشد. در اینجا به بررسی و مطالعه بر روی تعدادی از ابزارهای مناسب طراحی میپردازیم.

ذغال طراحی

در هر مکانی که آتش و چوب وجود داشته باشد نتیجه آن برابر است با ابزاری مناسب برای طراحی. اثرات ذغال می تواند یک اسکیس روی دیوار یا روی یک پنل باشد. ذغال یکی از هماهنگ ترین و مناسب ترین ابزارها برای طراحی می باشد که به فرمهای مختلف از جمله پودر ذغال، ذغال طبیعی یا فشرده می توان از آن استفاده کرد. از شکل مدادی آن میتوان در جهت ایجاد خطوط باریک تر و قابل کنترل تر استفاده کرد. ذغال ابزاری مناسب جهت ایجاد تنالیته و لایه های سایه روشن می باشد. این ابزار به دلیل خاصیت پودری که در آن وجود دارد، اگر در جهت ایجاد یک اسکیس مورد استفاده قرار گیرد میتوان از آن به تنهایی استفاده کرد، لیکن برای استفاده به عنوان یک کار نهایی در کنار ذغال باید از یک فیکساتیو مناسب نیز استفاده شود. به عنوان یک ابزار سریع برای اسکیس و کار تمرینی برای مطالعه بر روی مدل، ذغال یک ابزار پرکاربرد در آکادمی ها و فضاهای آموزشی می باشد. همینطور برای مطالعه سریع و ابتدایی بر روی پوزهای مشکل، ذغال میتواند ابزار مناسبی باشد.
ذغال همیشه ابزار هماهنگ و مناسبی برای طراحی پرتره بوده است، این ابزار به دلیل توانایی بالا برای ایجاد سایه، تُنهای قوی و ایجاد تضادهای بالای نوری میتواند یک نتیجه پر احساس و بسیار تاثیرگذار را در کار هنرمند ایجاد نماید. به همین دلیل طراحی پرتره با ذغال میتواند به مثابه یک اثر نهایی به حساب بیاید و در صورت تسلط هنرمند بر روی این ابزار قوی نتایج بسیار دلپذیر و زیبایی را رقم خواهد زد.


طراحی با ذغال اثر جان سینگر سارجنت

طراحی با ذغال اثر جان سینگر سارجنت

گچ طراحی

نوع مدادی آن کاملا شبیه به ذغال مدادی است و از نظر تکنیکی نیز به اندازه ذغال مهم به حساب می آید. اگر ذغال را یک ابزار مطالعاتی به حساب بیاوریم می توان در همان حد گچ را نیز در همین دسته قرار داد، بعلاوه اینکه حتی روی گچ بیشتر از ذغال میتوان به عنوان یک ابزار کاملا مستقل در جهت اجرای یک کار نهایی حساب کرد. در اواخر قرن پانزدهم سنگ گچ در طبیعت کشف شد و به سرعت در میان طراحان و هنرمندان محبوب شد. گچ طراحی درجات بسیار متنوعی از نظر سختی و نرمی را دارا می باشد، بنابراین این ابزار را می توان یک ابزار قابل کنترل و مناسب به حساب آورد. تولید مداد رنگی با پایه گچ باعث ایجاد امکانات بلقوه در جهت ایجاد تُنهای رنگی زیبا و یک دست شد که تاثیر آن در طراحی های رئالیستی به وفور قابل مشاهده می باشد.
همینطور قابلیت ترکیب پذیری این متریال با ذغال یا گچ سیاه به هنرمند توانایی ایجاد خاکستری های بسیار متنوع تمیز و نرم را می دهد، این فرایند زیبایی اثر هنری را دو چندان می نماید.


طراحی با ذغال اثر جان سینگر سارجنت

طراحی ترکیبی ذغال و گچ


طراحی ترکیبی ذغال و گچ اثری از هنر جویان آموزشگاه نقاشی ایکاروس

طراحی ترکیبی ذغال و گچ اثری از هنر جویان آموزشگاه نقاشی ایکاروس


نام دیگر این گچهای رنگی همان پاستل معروف است که به دو دسته اصلی پاستل شمعی و پاستل گچی تقسیم می شوند، در اینجا به شرح آنها می پردازیم:

پاستل گچی نرم

این نوع از پاستل به علت انعطاف پذیری و پتانسیل ترکیب پذیری آن از انواع دیگر متداول تر می باشد. این نوع جنسیت پودرگونه بیشتری نسبت به انواع دیگر دارد و از مواد نگهدارنده (فیکساتیو) کمتری نسبت به انواع دیگر برخوردار است. لازم به ذکر است استفاده از این نوع از پاستل به علت محو پذیری بالا نسبت به انواع دیگر ساده تر می باشد و کار زیباتری از نظر تنالیته خواهیم داشت. نباید فراموش شود که بعد از دریافت نتیجه نهایی این ابزار حتما باید فیکس شود، زیرا به دلیل خاصیت محوپذیری بالا امکان آسیب دیدن کار بسیار بالاست.


نمونه ای از پاستل گچی

نمونه ای از پاستل گچی


پاستل سخت

این نوع پاستل بیشتر برای طراحی خطوط اطراف و کناری فرمها مناسب می باشد. این مدل بیشتر به فرم سیلندری و مکعبی موجود است. داخل این نوع پاستل از چسب زیادی استفاده شده و به همین دلیل به سادگی محو نمی شود. اما همچنان توصیه میشود بعد از پایان کار از مقدار کمی فیکساتیو استفاده شود.


پاستل سخت

پاستل سخت


پاستل روغنی

در این نوع از پاستل برای ماده فیکساتیو بجای چسب از روغن استفاده میشود. این نوع از پاستل تقریبا غیر قابل محو کردن است و بنابراین به هیچ نوع فیکساتیوی بعد از اتمام کار نیاز ندارد. اما همانطور که گفته شد به هیچ عنوان خاصیت محو پذیری ندارد و همینطور تنوع رنگی و تنالیته کمی دارند.


پاستل روغنی

پاستل روغنی


پن پاستل

نوع جدیدی از پاستل می باشد، این نوع از پاستل خاصیت انعطاف پذیری بسیار بالا را دارا می باشد. رنگهای بسیار متنوع قدرت مانور بالا و کیفیت رنگی و شفافیت زیاد از خواص این متریال جدید است. خاصیت ترکیب پذیری بسیار بالا از دیگر مزایای این محصول است. این نوع از پاستل در داخل ظروف گرد کوچک جای گذاری شده و قابل استفاده می باشند. گفته می شود که این نوع از پاستل تنها محصولی در جهان است که نتیجه ای مانند یک نقاشی رنگ روغن را نصیب هنرمند می کند. قطعا استفاده از هر متریال جدیدی نیاز به تمرین و ممارست زیاد دارد و آموزش کار با این متریال از حوصله این بحث خارج است. متاسفانه این ابزار عالی و ایده آل در ایران شناخته شده نیست و در بازار لوازم هنری ایران وجود ندارد.


پن پاستل

پن پاستل


قلم فلزی

مداد یا قلم فلزی از زمانهای بسیار دور برای نوشتن به کار برده می شده است، و بعدها برای طراحی نیز مورد استفاده قرار گرفت. کار با این ابزار به این گونه می باشد که یک مغزی فلزی نرم از یک نگهدارنده بیرون آمده و نوک آن برای طراحی مورد استفاده قرار می گیرد. اما این ابزار تیرگی خیلی قوی ایجاد نمی کند و معمولا با ابزار دیگری آثار به جای مانده از مداد فلزی را پر رنگ می کنند. نوک مداد فلزی می تواند نقره،مس، ثرب و یا حتی طلا باشد.


قلم فلزی

قلم فلزی


مداد گرافیت

حدود اواخر قرن شانزدهم میلادی یک ابزار جدید طراحی معرفی شد و کاملا جایگزین قلم فلزی در طراحی شد. این ابزار مداد گرافیت بود. این مدیوم به سرعت محبوب و فراگیر شد. به دلیل نوک نرم و انعطاف پذیرش نه تنها برای طراحی های آزمایشی بلکه حتی برای آثار نهایی این ابزار مورد استفاده قرار گرفت. از دیگر خصوصیات بارز این ابزار نوک تیز و بنابراین ظریف آن است که آن را برای کارهای دقیقی مانند طراحی های کوچک رئالیستی و مطالعه آناتومی مناسب می نماید. آثاری که مداد گرافیت بر جای میگذارد بی شباهت به مداد فلزی نیست، زیرا همانند آثار مداد فلزی مداد گرافیت نیز در برابر نور انعکاس دارد که شاید این خصیصه در بعضی مواقع نقطه ضعف این ابزار به حساب بیاید.


وسایل دیگر طراحی

موادی مانند پاک کن، پاک کن خمیری و محو کن نیز در طراحی به کار می روند. یک پاک کن خوب و نرم باید هنگام کاربه راحتی بر روی کاغذ حرکت کند و ضمن پاک کردن جای مورد نظر، از خود اثر باقی نگذارد. پاک کن خمیری معمولا در طراحی با ذغال به کار میرود. این پاک کن به تدریج سیاه شده و دیگر ذرات ذغال را بر نمیدارد. پاک کن خمیری تا وقتی که خوب سیاه شود قابل استفاده است. محوکن نیز چنانکه از اسم آن پیداست سایه را محو میکند. محوکن را از کاغذ یا جیر آهار زده (یا چسب نشاسته) درست می کنند. محوکن به شکل استوانه ای است که دو سر آن مخروطی شکل می باشد. طول آن به اندازه مدادهای معمولی و قطر آن از قطر یک مداد تا انگشت دست متفاوت است. از محو کن بیشتر برای ظریف کاری و محو کردن تُنهای ظریف استفاده می شود


مؤکداً از مراجعه حضوری از ساعت ۱۶ به بعد خودداری نمایید          ما سه شنبه ها تعطیلیم