پابلو پیکاسو، زندگینامه و سرگذشت هنری

نویسنده: ایکاروس، تاریخ: سه شنبه 16 بهمن 1397

یکی از مهمترین چهره های قرن بیستم در حوزه هنر و جنبش های هنری پابلو پیکاسو می باشد. این هنرمند متولد اسپانیا قبل از سن پنجاه سالگی به عنوان یک هنرمند، شهرت همه گیر پیدا کرد. شهرت پیکاسو بیشتر به دلیل آثار متفاوت و خلاقیت خاص وی بود. به واقع در دنیای هنر مدرن کمتر هنرمندی را می توان سراغ گرفت که به مانند وی توجه منتقدان را جلب نموده و جامعه هنر را دستخوش تغییر و تحول کرده باشد.


پابلو پیکاسو

پابلو پیکاسو


پابلو پیکاسو در سال 1881 در اسپانیا به دنیا آمد، وی در اسپانیا رشد کرد اما بیشتر سالهای زندگی هنری خود را در فرانسه گذراند. در طول زندگی طولانی هنری خود، حجم غنی و عظیمی تابلوی نقاشی، طراحی، مجسمه، آثار سرامیک و آیتمهای دیگر هنری، مانند طرح های لباس خلق کرد. پابلو به دلیل سلبریتی بودنش تاثیرات زیادی را نیز بر دیگر هنرمندان جهان بر جای گذاشت. وی استعداد خاصی در خلق آثار با سبکهای مختلف و متفاوت داشت. پس از مرگش در سال 1973 همچنان بر روی هنرمندان گوناگون از نظر سبک هنری و نقاشی تاثیر گذار است. پیکاسو به همراه دیگر نقاش پاریسی (ژرژ براک) از پایه گذاران سبک کوبیسم بودند. کوبیسم جزو سبکهای جنبش آوانگارد به حساب می آید که برای همیشه چهره نقاشی و مجسمه سازی اروپا را دستخوش تغییر و تحول نمود. این سبک هنری همچنین بر روی موسیقی ، معماری و معماری داخلی و دکوراسیون نیز تاثیرات زیادی بر جای گذاشت. موضوعات و اشیاء در این سبک، شکسته شده و در غالب هندسی و آبستره بازتولید می شوند. زمانی که در فرانسه این دو هنرمند در حال پایه گذاری سبک کوبیسم بودند ریشه های جنبشهای هنری در سبکهای دیگر، مانند دادائیسم و فوویسم در حال شکل گیری بود. پیکاسو همچنین یکی از پایه گذاران سبک اسمبل (assemblage) در مجسمه سازی و همینطور تکنیک کلاژ در نقاشی بوده است.


یک اثر از پیکاسو در سبک اسمبل

یک اثر از پیکاسو در سبک اسمبل


یکی از پیشگامان ساخت مجسمه با اشیاء روزمره زندگی مانند قطعات پلاستیک، تکه های چوب و ... همانطور که گفته شد، پیکاسو بوده است. این سبک به مرور پیروان زیادی پیدا کرد و منتقدین هنری بر این اعتقاد هستند که این سبک در هنر مجسمه سازی انقلابی بر پا کرد.


بیوگرافی و سرگذشت کامل پیکاسو


پیکاسو در شهر مالاگای اسپانیا به دنیا آمد، پدر او دن خوزه روتسی بلاسکو و مادرش ماریا پیکاسو لوپز نام داشتند. نام اصلی وی پابلو روتسی وای پیکاسو می باشد، نام های طولانی که مشتق از نام پدر و مادر می باشد در سنت آندلوسی امری مرسوم است. پدرش نقاش و مدرس هنر بود و تاثیر زیادی بر روی طراحی های پسر خود در سالهای ابتدایی زندگی وی گذاشت. در برخی یادداشتها از قول مادر وی نقل شده که اولین جمله ای که پیکاسو بر زبان آورد این بود که «من یک مداد می خواهم». در سن هفت سالگی پیکاسو مبانی پایه هنر و طراحی را از پدر خود فرا گرفت. به دلیل گرایش هنری سنتی، پدر پیکاسو بر این اعتقاد بود که برای یادگیری طراحی، کپی کردن آثار اساتید قدیم و طراحی از روی مدل زنده انسان و مجسمه های فیگوراتیو برای فرزند هنر آموزش بسیار مفید می باشد. در سال 1981 و در سن ده سالگی، خانواده پیکاسو به شهر کرونا نقل مکان کردند جایی که پدر وی در یک مدرسه هنر، سمت استادی را دریافت کرده بود. آنها چهار سال را در این شهر سپری کردند. در این دوره پدر با توانایی هنری و تدریس هنری که داشت دریافت که پسرش در سن سیزده سالگی از وی پیشی گرفته است و وی دیگر چیزی برای عرضه کردن به پیکاسو ندارد. در سالهای آینده تاثیر آموزشهای پدر در کار پیکاسو کاملا مشهود شد و آموزش تکنیکهایی که از پدر فراگرفته بود به او کمک شایانی کرد. پیکاسو و خانواده وی دوران بسیار وحشتناکی را در پی مرگ خواهر هفت ساله وی بر اثر دیفتری سپری کردند. آنها به بارسلونا نقل مکان نموده و پدر وی در یک مدرسه هنرهای زیبا در این شهر مشغول به کار شد. قاعدتا شهر بارسلونا نسبت به مکانهایی که در گذشته پیکاسو در آنها به یادگیری هنر پرداخته بود از سطح بالاتری از امکانات برخوردار بود. پدر وی تلاش بسیاری در جهت متقاعد کردن مسئولان هنری شهر برای گرفتن امتحان ورودی از پیکاسو برای دوره آموزشی پیشرفته کرد. پیکاسوی جوان به راحتی امتحان را از سر گذرانده و شروع به یادگیری نقاشی و طراحی در سطح پیشرفته نمود. در سن شانزده سالگی وی را به مشهورترین مدرسه هنری اسپانیا در مادرید «آکادمی سلطنتی سن فرناندو» فرستادند. اما آموزشها و درورس این آکادمی رضایت او را جلب نکرد و خیلی زود رفتن به کلاسها را متوقف و شروع به گشتن در شهر مادرید و بازدید و مطالعه آثار فرانسیس گویا و ال گرکو کرد. بدنه و ساختار کلی آثار وی تقریبا در دوران بچگی اش شکل گرفت و تا زمان مرگ در آثار او نمایان بود و در بسیاری از آثار خلق شده توسط وی میتوان رد پایی از دوران کودکی و نوجوانی وی را مشاهده نمود. از نظر این خصیصه و ویژگی، شاید بتوان پیکاسو را در درجه اول، نسبت به هنرمندان دیگر قرار داد. اگر به آثار ابتدایی وی نگاه کنیم خواهیم دید که خطوط بچه گانه ای که در ابتدا در کارهای او قابل مشاهده بوده ناپدید شده اند. به عقیده منتقدین هنری این قسمت نقطه آغاز آثار حرفه ای پیکاسو می باشد. گفتن این جمله دلیل بر نقض جمله قبلی در مورد علائم کودکی در کارهای وی نیست بلکه منظور به پختگی و به تکامل رسیدن طراحی های او می باشد و منظور از «حذف خطوط بچه گانه»، ناپدید شدن خطوط ضعیف و ناپخته در آثار کودکی میباشد. در حدود سن چهارده سالگی وی پرتره عمه پِپا را به تصویر کشید که به عقیده بسیاری از هنر شناسان یکی از بهترین پرتره های خلق شده در آن دوران در سراسر اروپا می باشد.


پرتره عمه پپا سال 1896

پرتره عمه پپا سال 1896


در سال 1897 و در سن شانزده سالگی وی برنده جایزه دانش و خیریه شد. تکنیک رئال وی بسیار تحت تاثیر آموزشهای پدر و آموخته های او در سنین کودکی بود. اما گفتن این نکته مهم است که او بسیار تحت تاثیر سمبلیسم ها نیز قرار گرفت. همین امر باعث توجه اش به هنر مدرن شده و اولین تصمیمات وی در جهت مسافرت به پاریس را باعث شد.


اثر برنده مسابقه خیریه و دانش

اثر برنده مسابقه خیریه و دانش


در پاریس دوست شاعر وی، مکس جیکوب شروع به آموزش فرانسوی به پیکاسو کرد، پیکاسو در طول این مدت به واقع مفهوم فقر، گرسنگی و سرما را درک کرد. او آثار خود را برای گرم شدن در آپارتمان می سوزاند. وی در اقامت طولانی خود در پاریس با تعدادی از بزرگترین نقاشان و هنرمندان قرن وارد رابطه دوستی شد. هنرمندانی مانند آمادئو مودیلیانی و مارک شاگال جزو این دسته بودند. وی همینطور با شاعر مشهور فرانسوی گیوم آپولینر نیز دوست بود. این دوستی برای پیکاسو دردسر ساز شد، چراکه وی یکی از مظنونین سرقت تابلوی لبخند ژوکوند در سال 1911 بود، و این امر باعث شد که پیکاسو نیز در لیست مظنونین قرار گیرد. آنها مدتی را نیز تحت بازجویی قرار گرفتند. اما به دلیل نبود مدارک بعد از مدتی آزاد شدند. تابلوی ژکوند نیز دو سال بعد در فلورانس ایتالیا کشف شد. سارق اثر یک طراح دکور ایتالیایی به نام وینچنزو پروجیا بود. پیکاسو بیشتر عمر خود را در فرانسه گذراند و در این کشور دوره های هنری خود را خلق کرد. در دل همین دوره های هنری بود که آثار هنری وی شکل گرفت و کم کم سبک خاص خود را ابداع کرد و به شهرت جهانی دست یافت. اما در اینجا به بررسی دوره های هنری پیکاسو خواهیم پرداخت:

دوره آبی 1904-1901

این دوران یکی از سخت ترین دوره های هنری پیکاسو می باشد. فقر و تهی دستی در این دوران و تبعات اجتماعی همین موضوع در زندگی وی، این دوران را برای او تبدیل به یک دوره بسیار سخت و غم انگیز کرده بود. آثار وی در این دوره زمانی، متاثر از رنگهای آبی و سبز بود، اکثر کارهای او مونو کروم و با استفاده از رنگهای سرد میباشد و به ندرت و به صورت تصادفی، رگه ای از رنگهای گرم در کار وی مشاهده می شود. از نظر مفهومی آثار وی در این مدت، سوء تغذیه و فقر و فحشا را نشان میدهد که مخصوصا برای بیان آنها، از پرتره دوستش، کارلوس کاسکماز که دست به خودکشی زد، استفاده میکند. نقطه اوج این آثار تابلوی «زندگی» می باشد . این اثر که در سال 1903 خلق شد چهره دوست وی در عذاب را نشان می دهد که دست به خودکشی زد، رنگها و تم این اثر کاملا مربوط به دوره آبی وی می باشد.


مرد نابینا و دختر -  دوره آبی

مرد نابینا و دختر - دوره آبی


دوره رز یا صورتی 1906-1904

همانطور که از اسم آن پیداست این دوره زمانی آغاز شد که پیکاسو کم کم شروع به کسب موفقیت در کار خود کرد، و به دلیل همین امر نیز به مرور بر افسردگی خود فائق آمد. در این مرحله او بیشتر از رنگهای گرم مانند نارنجی و صورتی اشباع در آثار خود استفاده کرد و صحنه های شادتری از مردم و جامعه را به تصویر کشید. وی در این دوره شروع به کشیدن صحنه های سیرک و دلقک ها کرد.


یک اثر از دوره رز یا صورتی

یک اثر از دوره رز یا صورتی


در همین دوره بود که دو کلکسیونر بزرگ آمریکایی به نامهای لئو و گروت اشتاین به کارهای وی علاقمند شده و ارتباط نزدیکی با او برقرار کردند. یکی از مشهورترین پرتره هایی که پیکاسو به تصویر کشیده است پرتره گرترود استاین یا اشتاین می باشد.


پرتره گروت اشتاین

پرتره گروت اشتاین


تاثیر هنر آفریقا 1909-1907

برای پیکاسو مراسم بزرگداشت پل سزان یک نقطه عطف در هنرش بود. این مراسم در سالن پاییز پاریس یک سال پس از مرگ هنرمند در سال 1906 برگزار شد. اگرچه وی قبلا با کارهای سزان آشنا بود، اما در این زمان بود که آثار او تلنگر شدیدی به پیکاسو زد و او را بسیار تحت تاثیر قرار داد. وی در آثار سزان دریافت که چگونه می تواند از یک شیئ یا موضوعات موجود در طبیعت، چکیده آن را خارج نماید. به بیان دیگر وی دریافت که چگونه یک فرم کلی را از یک حجم خاص بدست بیاورد. در همین دوره بود که تب هنر سنتی و خصوصا مجسمه سازی آفریقا، اروپا را فرا گرفته بود. در فرانسه، هنری ماتیس و پابلو پیکاسو به همراه یاران مدرسه پاریس شروع به تلفیق مجسمه سازی آفریقا با فیگور انسان و ترکیب آن با آثار پست امپرسیونیسم ها با الهام از کارهای گوگن و پل سزان کردند. دوشیزگان آوینیون اولین اثر استادانه پیکاسو در این سبک بود. اثر شامل پنج فیگور زن با فرم کاملا تخت بود. قسمتهای مختلف بدن به صورت جداگانه کار شده و صورتهای آنها با الهام از ماسکهای آفریقایی طراحی شده است. فیگورها در یک فضای کاملا فشرده در کنار هم قرار گرفته اند، و اینگونه به نظر می رسد که این فضای فشرده نسبتا ناهموار می نماید. در قسمت پایین، طبیعت بی جانی از میوه طالبی و دیگر میوه ها به تصویر کشیده شده است. در این نقاشی پیکاسو سنتهای اروپایی را به شکل بدوی زیر پا گذاشته است و به طور کامل مبحث پرسپکتیو را از کار هنری خود محو و نابود کرده و در عوض روی به یک صفحه تخت و ناهموار دو بعدی آورده است. وقتی که برای اولین بار این اثر به نمایش درآمد به نظر رسید که در این کار، هنر و مبانی زیبایی شناسی به طور کامل فروریخته است. به همین دلیل بدینگونه تفسیر شد که وی با حرکتی نوآورانه سبک جدیدی از هنر را خلق کرده و شروع به تغییر در تاریخ هنر کرده است. بعد از این رویداد بود که پیکاسو ناگهان احساس آزادی بسیاری در ترک اصول آکادمیک و کلاسیک حاکم بر هنر فرانسه کرده و شروع به تولید آثار هنری جدیدی با سبک منحصر به فرد کرد. در همین دوره بود که وی کم کم و با تولید آثار هنری مختلف راه خود را در ابداع سبک کوبیسم یافت و همین امر منجر به تولید آثار وی در سبک کوبیسم در سالهای پیش رو شد.

کوبیسم 1919-1909

سبک کوبیسم در پیکاسو نتیجه تاثیر از بسیاری از آثار هنرمندانی مانند هنری روسو و پل سزان و همینطور آثار هنر قبیله ای آفریقا می باشد و به طور کل می توان گفت اینها از عوامل تاثیر گذار در خلق این سبک توسط پیکاسو است. هنر کوبیسم، استیلایی که هنر رنسانس تا آن زمان بر هنر جهان داشت را از بین برد. در طول این دوران، آثار پیکاسو و براک کاملا بر روی رنگهای طبیعی و خالص متمرکز بود، و همینطور طراحی آثار بر اساس جداسازی آنها و آنالیز کردنشان شکل می گرفت. به بیان دیگر پس از تجزیه و تحلیل موضوع مورد نظر، آنرا به شکل اشکال هندسی جداگانه درآورده و به تصویر می کشیدند. جنبش کوبیسم تاثیر بسیار مهمی در معرفی هنر مدرن اروپا به سراسر جهان داشت. در این سبک ترکیب کردن فرمها و به وجود آوردن یک شکل جدید از دل فرمهای مورد نظر از اهمیت خاصی برخوردار می باشد. رنگ در این نوع از نقاشی اهمیت زیادی را دارا می باشند، زیرا غنای رنگ باعث حجیم تر به نظر رسیدن شکلها شده و همینطور به حالت دکوراتیو کار نیز غنای خاصی می بخشد. در این سبک از اشیایی خارج از حوزه نقاشی مانند روزنامه و یا مثلا یک تکه از پاکت تنباکو نیز برای خلق اثر هنری استفاده می گردد، همین امر باعث تولد تکنیک «کلاژ» نیز شد. همین تکنیک کلاژ در اثر باعث غنای بافت شده و همینطور نوعی جدید از حس نقاشی را در بیننده القاء می نماید. این نوع جدید ازرنگ گذاری و فیگورهای هندسی پیکاسو، سبک جدیدی از هنر نقاشی را به جهان عرضه کرد که برای سالها دنیای هنرهای بصری را دستخوش تغییر و تحول نمود.


تابلوی گرنیکا در سبک کوبیسم

تابلوی گرنیکا در سبک کوبیسم


دوران متاخر

به مانند هر هنرمند بزرگ دیگری پیکاسو نیز به ایتالیا سفر کرد، سفر او در سال 1917 بود، او در این سفر تاثیرات بسیاری از آثار رافائل گرفت ودر نتیجه توجه به این نقاش به طرف سبک نئوکلاسیک معطوف شد.
کارهای پایانی پیکاسو ترکیبی از تمامی سبکهایی بود که در طول زندگی تجربه کرده بود. وی در این سالها به مجسمه سازی در ابعاد بزرگ پرداخت و همینطور دست به خلق نقاشی هایی با رنگهای بیشتر و احساسی تر زد. در طول این مدت، وی از الهام گرفتن و تجربه کردن کارهای کلاسیکی که در طول زیست هنری خود آنها را تجربه کرده بود، لذت می برد. وی در طول این دوره، آثاری را با الهام از اساتید قدیمی مانند فرانسیس گویا، دیگو ولاسکوئز و ادوارد مانه خلق کرد. آثاری مانند کشتار در کُره با الهام از اثر«کشتار» متعلق به فرانسیس گویا، ندیمه ها با الهام از«ندیمه های ولاسکوئز» و «صبحانه بر روی چمنزار» با الهام از کار ادوارد مانه، از مهمترین نمونه های این دسته از آثار پیکاسو می باشند.


ندیمه ها اثر ولاسکوئز

ندیمه ها اثر ولاسکوئز


ندیمه ها اثر پیکاسو

ندیمه ها اثر پیکاسو


بسیاری از این آثار همچنان الهام بخش هنرمندان و هنرجویان در سراسر جهان می باشد. آثار این نقاش حتی در حال حاضر نیز بیانگر غنا و اهمیت هنر مدرن می باشد و همچنان بسیاری از زیبایی شناسان و منتقدان بزرگ هنر به کارهای این نقاش رجوع می کنند. کارهای متاخر پیکاسو همینطور الهام بخش جنبش نئواکسپرسیونیسم در هنر مدرن می باشد. زمانی که پیکاسو در سن 91 سالگی در گذشت یکی از موفق ترین و مشهور ترین هنرمندان دنیا بود. از نکات قابل توجه و بسیار جالب در مورد این هنرمند این است که وی در هر دو حوزه هنر مدرن و هنر سنتی دارای بصیرت بوده و به زیبایی این دو حوزه هنری را با یکدیگر ترکیب می نمود. وی در طول 78 سال فعالیت هنری 13500 نقاشی، 100000 چاپ دستی و 34000 تصویرسازی خلق کرد. وی را در کثرت و کیفیت آثار با ویلیام شکسپیر در ادبیات و زیگموند فروید در روانشناسی مقایسه می نمایند.

پیکاسو در اواخر عمر خود، طی سخنانی جنجالی و بحث بر انگیز، مردمان هم عصرش را بخاطر پذیرش و پیروی از سبک هنریش، به سبک مغزی متهم نموده و اعترافات دردناکی را بیان نموده است. در منابع فارسی مربوط به پیکاسو در این زمینه، کمتر گفتگو شده است. در بسیاری از موارد دیده شده که خواننده فارسی زبان، در برابر مطرح شدن این موضوع و این اعترافات پیکاسو، جبهه گرفته و بیان کننده این موضوع را، به باد تهمت و ناسزا میگیرد. برای آشنایی بیشتر خواننده فارسی زبان با این موضوع، پیشنهاد میکنیم مطلب اعترافات تکان دهنده پیکاسو را بخوانید.


گرد آوری و تهیه مطالب: جواد اکبر زاده



مؤکداً از مراجعه حضوری از ساعت ۱۶ به بعد خودداری نمایید          آموزشگاه هنرهای تجسمی ایکاروس سه شنبه ها تعطیل است